گچبری ساختمان

گچبری ساختمان از اهرام مصر تا ایران معاصر

حتمالا بارها برای شما اتفاق افتاده است که با ورود به یک ساختمان یا بنا، گچبری آن توجه شما را جلب کند. گچبری یکی از مواردی است که برای زیبایی، تزئین و منقوش کردن نمای ساده و خشک فضای داخلی به کار رفته و جلوه ای ویژه به دکوراسیون داخی می بخشد.

گچبری ها در بناهای مختلف و متعدد، از ساختمان بزرگ گرفته تا منازل کوچک وجود دارد. مواقع بسیاری نیز شده است که به سادگی از کنار گچبری ها عبور کرده و به آن ها توجهی نمی کنیم. در این مقاله قصد داریم با گچبری آشنا شده، تاریخچه آن را به طور خلاصه مورد بررسی قرار داده و با انواع آن و برخی ویژگی های دیگر آن نیز آشنا شویم. با وب سایت املاک زمین همراه باشید.

همچنین برای آشنایی هر چه بیشتر با معماری و نقش آن در خرید و فروش مستغلات، توصیه می کنیم به سایت املاک زمین سر بزنید و به دسته بندی های آن را برای فروش و خرید توجه کنید.

گچبری ساختمان
گچبری ساختمان

گچبری چیست؟

گچبری هنر بریدن، کندن و طراحی روی گچ است. هنر گچبری از هنرهای وابسته به معماری بوده و نقش بسیار مهمی در طراحی و تزئین بناها و ساختمان های ایفا می کند. همان طور که از نام آن پیداست، ماده اصلی و اولیه در گچبری، گچ بوده و هنرهای مختلف هماننده کنده کاری، طراحی و رنگ آمیزی بر روی گچ انجام می پذیرد.

استفاده از گچ و گچبری، بر خلاف عقیده بسیاری افراد، دارای قدمتی بسیار عمیق بوده و پیشینه آن به قبل از ساخت خشت و آجر باز می گردد. در بررسی های باستان شناسی از اهرام ثلاثه مصر، مشخص شده است که بین برخی سنگ ها و مصالح این بناهای عظیم، گچ به عنوان ماده ای چسبنده و برای مقاوم سازی به کار می رفته است.

پس از آن نیز هنر گچبری در دوره های مختلف تاریخی مورد استفاده گسترده قرار گرفته است که از آن جمله می توان به دوره هخامنشی و ساسانیان اشاره کرد. در این دوره های گچبری به شکل گسترده ای در ساختن و تزئین بناهای عظیم به کار میرفته است. پس از این دوران نیز اعراب این هنر را از ایرانیان فرا گرفته و کاربرد آن در مناطق بیشتری گسترش یافت.

این هنر در دوره های سلجوقی، ایلخانی، تیموری، صفوی، زندیه و قاجار به شکل گسترده ای مورد استفاده قرار می گرفت. از این هنر معمولا برای تزئین بناهای عظیم، مساجد، بناها، آرامگاه ها و کاخ ها استفاده می شده است که با گسترش، پیشرفت و افزایش کاربرد آن، استفاده از آن در بناهای ساده تر نیز مورد استقبال قرار گرفت. در ادامه با ویژگی های گچبری در هر کدام از این دوره ها بیشتر آشنا خواهیم شد. با املاک زمین همراه باشید.

گچبری ساختمان
گچبری ساختمان

کاربرد گچبری در برخی از دوران ها

همان طور که گفته شد، هنر گچبری به شکل گسترده ای در دوران های مختلف مورد استفاده قرار می گرفت. گچ از مواد معدنی مناسب و ارزان بود که به دلیل دارا بودن ویژگی های چسبندگی عالی، برای تزئین و طراحی های داخلی و خارجی بناها مورد استفاده قرار می گرفت.

اصفهان شهری است که بافت تاریخی و سنتی معماری آن زبانزد عام و خاص می باشد. برخی نیز برای ساخت ساختمان های خود از گچبری استفاده می کنند و برای خرید و فروش ساختمان ویلایی در اصفهان به زیبایی توجه بسیاری می کنند.

  • دوران سلجوقی

در دوران سلجوقی، گچبری سقف، گچبری ستون و گچبری دیوار برای زیبا کردن و تزئین نمای داخلی ساختمان مورد استفاده قرار می گرفت. در این دوران تزئیناتی با خط کوفی و نقوش اسلیمی بر روی گچ انجام می شد که از یادگارهای آن دوران می توان به مسجد اردستان و گنبد علویان اشاره کرد

  • دوره ایلخانی

در دوره ایلخانی هنر گچبری بسیار پیشرفت کرد و استفاده از نقوش هندسی، طرح های اسلیمی پیچیده و برخی نقوش همانند گل ها نیز در این طراحی ها رونق یافت. در این دوران برای نگارش بر روی گچ بیشتر از خطوط کوفی و رقعی استفاده می شده است که از یادگارهای آن دوران نیز می توان به مسجد جامع اصفهان و بقعه بایزید بسطامی اشاره کرد.

گچبری ساختمان
گچبری ساختمان
  • دوره تیموری

در دوره تیموری گچبری سقف و ستون ها رونق بسیاری یافت و انواع خطوط کوفی، نستعلیق، نسخ و ثلث نیز وارد نگارش های گچبری های این دوره شد. بقعه شیخ احمد جام نمونه ای از بناهای این دوره است که می توانید این نوع گچبری را در آن مشاهده کنید.

  • دوره صفوی

در دوره صفوی همان طور که احتمالا می دانید، دوره شکوفایی معماری و طراحی ایرانی-اسلامی بوده است. با توجه به پیشرفت شگرف معماری و طراحی در این دوره، گچبری نیز رشد بسیار خوبی را شاهد بوده و نمونه های بسیار زیبا و قابل توجهی از گچبری این دوره به جای مانده است. در دوران صفوی، کاربرد اشکال هندسی، نقوش اسلیمی و طراحی ایرانی-اسلامی در گچبری ها مشهود است. از یادگارهای قابل توجه این دوران می توان به کاخ هشت بهشت، عالی قاپو و بازار قیصریه اشاره کرد.

  • دوران قاجاریه

گچبری در دوره قاجار اما با تغییراتی همراه بود. طراحی ها و گچبری های این دوره با توجه به سفرهای متعدد پادشاهان و حاکمان به اروپا، شکل و شمایل اروپایی به خود گرفت. طراحی ها و نقوش اروپایی در گچبری ها نیز در این دوره مورد استفاده قرار گرفت.

با افزایش جمعیت، افزایش ساخت و سازها و گسترش هنرهای ساختمانی و طراحی و کاربرد بالای آن ها در بسیاری از عرصه ها و ساختمان ها همانند منازل، سازه های عظیم، ساختمان های اداری، تجاری و غیره، گچبری نیز به یکی از محبوب ترین و پر کاربرد ترین هنرها برای تزئین و زیباسازی نمای داخلی و خارجی ساختمان ها شد. هم اکنون گچبری برای زیبا سازی سقف، دیوارها و ستون های کاربرد بالای داشته و به شکل گسترده ای در طراحی و ساخت منازل مورد استفاده قرار می گیرد.

انواع گچبری

تا سال های اخیر گچبری تنها یک معنا و مفهوم داشت، اما اخیرا با ورود گچبری پیش ساخته به این حوزه، هنر گچبری نیز دارای انواعی شده است. هم اکنون به طور کلی می توان گچبری را به دو نوع گچبری دستی و گچبری پیش ساخته تقسیم بندی کرد.

  • گچبری دستی:

گچبری دستی همان طور که از نام آن پیداست به شکل دستی و توسط گچکار و هنرمند صورت می پذیرد. پس از ساخت گچ و قالب گیری آن، می بایست طراح و گچکار سریعا نقوش و طراحی های مد نظر را بر روی گچ انجام داده و آن را به شکل و تزئینات دلخواه دربیاورد. دلیل این امر نیز آن است که گچ در مخلوط با آب سریعا خشک شده و حالت خمیری و شکل پذیری خود را از دست می دهد.

در این حالت گچکار با ابزارهای مختلفی همچون کاردک، نقاله، پرگار، قلم مو طرح دلخواه خود را بر روی گچ در می آورد. این نوع گچبری تا سال ها پیش به عنوان حالت پیشفرض گچبری طلقی میشده است که در معماری باستانی ایرانی و اسلامی نیز گچبری ها به همین شیوه دستی انجام می شده است.

  • گچبری پیش ساخته

هنر گچبری نیز همانند بسیاری از هنرها و کارهای دیگر، با پیشرفت های حاصله در حوزه های مختلف و با توجه به نیازهای جوامع، خود را با شرایط جدید وفق داده و شکل و شمایلی نوین به خود گرفته است. از همین رو مفهومی به نام گچبری پیش ساخته به وجود آمده است. در این حالت، گچبری ها از پیش در قالب های مختلف ساخته شده و به شکل قالب ها و طرح هایی آماده درآمده اند که فقط در ساختمان نصب می شوند.

این گچبری های از پیش ساخته شده معمولا به وسیله چسب ها و مواد مخصوصی که قابلیت چسبندگی بالایی داشته و یا پرچ هایی مخصوص به مناطق مختلف نمای داخلی همچون ستون ها، دیوارها یا حتی سقف چسبیده شده و در کمترین زمان ممکن آماده و نصب می شوند.

این نوع گچبری ها مزایای بسیاری دارند که آن ها را به عنوان محبوب ترین و بهترین گزینه ها برای طراحی نماهای داخلی ساختمان ها بدل کرده اند. از جمله این مزایا می توان به آسانی و سهولت استفاده و کاربرد، کم هزینه تر بودن نسبت به گچبری دستی، سرعت آماده سازی و نصب بهتر نسبت به گچبری دستی، استحکام بالا، وزن کمتر نسبت به نوع دستی، مدل های متنوع و مختلف، امکان شخصی سازی در طرح ها، نقوش، نور پردازی و بسیاری از ویژگی های دیگر اشاره کرد.

انواع طرح های گچبری ساختمان

معمولا طرح های گچبری ساختمان را می توان به طرح های زمینه ای، طرح های حاشیه ای و طرح های خاص تقسیم بندی کرد. طرح های زمینه ای طرح هایی هستند که برای طراحی گچبری سقف ها و دیوارها مورد استفاده قرار می گیرند. در این نوع گچبری می توان قاب های گچی مختلف و زیبایی بر روی دیوار و سقف ایجاد کرده و به طراحی هر چه بهتر و زیباتر دکوراسیون داخلی کمک کرد.

گچبری حاشیه ای نیز همان طور که از نام آن می توان حدس زد، نوعی از طراحی گچبری بوده که برای ایجاد حاشیه های مناطق مختلف همانند سقف، راه پله و راهرو مورد استفاده قرار می گیرد. گچبری خاص نیز از دیگر انواع گچبری است که در آن طرح هایی سفارشی برای مناطقی خاص همچون اتاق میهمانی یا پذیرایی، دور لوستر یا ستون های مهم داده شده و گچبری آن ها طبق این الگوها و طرح ها صورت می پذیرد.

سخن پایانی

گچبری از هنرهای اصلی و پر طرفدار ایرانیان در طراحی و تزئین نمای داخلی و خارجی ساختمان ها است. این هنر با توجه به قدمت بالا و ویژگی های خاص به شکل گسترده ای در طراحی نمای منازل و انواع ساختمان های و بناها به کار می رود. در خرید منزل یا ساخت آن می توانید از هنر گچبری به شکل گسترده ای در تزئین و بهبود نمای داخلی ساختمان بهره ببرید.